Ondanks de strengere controles op schijnzelfstandigheid blijft het aantal geregistreerde zzp’ers in Nederland toenemen. Uit nieuwe cijfers van de Kamer van Koophandel (KVK) blijkt dat het aantal zelfstandigen tussen januari 2025 en oktober 2026 met 3 procent is gegroeid. Vooral in de ICT, zakelijke dienstverlening en het onderwijs neemt het aantal zelfstandige ondernemers toe. Tegelijkertijd zijn er grote verschillen tussen sectoren en regio’s. In de zorg neemt het aantal zzp’ers op verschillende plaatsen juist af. Opvallend is bovendien dat andere onderzoeken een daling laten zien van het aantal mensen dat voornamelijk als zelfstandige werkt. Hoe valt dat te verklaren?
Ruim 1,8 miljoen geregistreerde zzp’ers in Nederland
De Kamer van Koophandel publiceerde op 10 november 2026 een nieuwe analyse van de ontwikkeling van het aantal zelfstandigen in Nederland. Daaruit blijkt dat het aantal geregistreerde zzp’ers sinds begin 2025 met ongeveer 3 procent is gestegen.
Op 1 oktober 2026 telde Nederland volgens de KVK ongeveer 1,83 miljoen geregistreerde zzp’ers. Dat zijn er circa 50.000 meer dan aan het begin van 2025.
De groei is opmerkelijk, omdat de afgelopen jaren juist veel discussie is ontstaan over de positie van zelfstandigen op de arbeidsmarkt. Sinds 1 januari 2025 controleert de Belastingdienst weer actief op schijnzelfstandigheid. Bedrijven die zelfstandigen inhuren terwijl er feitelijk sprake is van een dienstverband, kunnen daardoor te maken krijgen met naheffingen en andere fiscale gevolgen.
Desondanks blijft zelfstandig ondernemerschap aantrekkelijk. De KVK ziet vooral een groei in sectoren waarin specialistische kennis en vaardigheden belangrijk zijn.
Het is daarbij wel belangrijk om onderscheid te maken tussen het aantal geregistreerde ondernemingen en het aantal mensen dat daadwerkelijk voornamelijk als zelfstandige werkt. Niet iedere ingeschreven zzp’er heeft zijn onderneming namelijk als belangrijkste inkomstenbron.
Vooral in de ICT en zakelijke dienstverlening groeit het aantal zelfstandigen
De sterkste groei vindt plaats in kennisintensieve sectoren. Vooral zelfstandigen die actief zijn in de informatie- en communicatietechnologie, specialistische zakelijke dienstverlening en het onderwijs dragen bij aan de stijging.
Volgens de KVK speelt de vraag naar gespecialiseerde kennis hierbij een belangrijke rol. Bedrijven hebben regelmatig behoefte aan deskundigen voor specifieke projecten, terwijl het niet altijd noodzakelijk of wenselijk is om deze specialisten permanent in dienst te nemen.
Denk bijvoorbeeld aan softwareontwikkelaars, IT-consultants, adviseurs en andere professionals die hun kennis bij verschillende opdrachtgevers inzetten.
Ook internationale kenniswerkers leveren een bijdrage aan de groei. In technologieregio’s zoals Eindhoven vestigen zich buitenlandse professionals die als zelfstandige aan de slag gaan bij bedrijven of hun toeleveranciers.
Daarnaast kiezen sommige studenten ervoor om naast hun studie een eigen onderneming te beginnen. Vooral studenten met specialistische ICT-kennis kunnen op deze manier opdrachten uitvoeren en tegelijkertijd praktijkervaring opdoen.
De ontwikkelingen laten zien dat zelfstandig ondernemerschap in bepaalde beroepsgroepen nog altijd een belangrijke rol speelt.
Grote verschillen tussen Nederlandse gemeenten
De groei van het aantal zzp’ers is niet gelijkmatig over Nederland verdeeld. De Kamer van Koophandel onderzocht gemeenten met meer dan 10.000 zelfstandigen en ontdekte aanzienlijke regionale verschillen.
Vooral gemeenten met veel kennisintensieve bedrijven en onderwijsinstellingen laten een sterke stijging zien.
| Gemeente | Ontwikkeling aantal zzp’ers |
|---|---|
| Amstelveen | +7,0% |
| Maastricht | +6,4% |
| Enschede | +6,0% |
| Haarlemmermeer | +5,7% |
| Eindhoven | +5,4% |
| Dordrecht | +1,7% |
| Delft | +1,5% |
| Arnhem | +1,3% |
| Rotterdam | +0,4% |
| Den Haag | -0,3% |
Amstelveen voert de lijst aan met een groei van 7 procent. Ook Maastricht, Enschede, Haarlemmermeer en Eindhoven laten bovengemiddelde stijgingen zien.
In Eindhoven kwamen er bijvoorbeeld 271 zelfstandigen bij in de ICT en 205 in de specialistische zakelijke dienstverlening.
In andere steden blijft de groei juist beperkt. Rotterdam noteert een stijging van slechts 0,4 procent, terwijl Den Haag met een daling van 0,3 procent de enige grote gemeente in het onderzochte overzicht is waar het aantal geregistreerde zzp’ers afneemt.
Volgens de KVK hangen deze verschillen onder andere samen met de economische structuur van gemeenten. Regio’s met veel technologiebedrijven, zakelijke dienstverleners en kennisinstellingen bieden relatief veel mogelijkheden voor gespecialiseerde zelfstandigen.
In de zorg neemt het aantal zzp’ers juist af
Terwijl het aantal zelfstandigen in de ICT en zakelijke dienstverlening groeit, laat de gezondheids- en welzijnszorg een heel ander beeld zien.
In verschillende grote gemeenten is het aantal geregistreerde zelfstandigen in deze sector aanzienlijk afgenomen.
Zo telde Rotterdam 1.451 minder zzp’ers in de gezondheids- en welzijnszorg. In Den Haag ging het om een afname van 996 zelfstandigen en in Arnhem om 333.
Volgens Freddie Kesteloo, ondernemersadviseur bij de Kamer van Koophandel, speelt de discussie over schijnzelfstandigheid hierbij een belangrijke rol.
Zorginstellingen zijn terughoudender geworden met het inhuren van zelfstandigen, omdat zij willen voorkomen dat de Belastingdienst een samenwerking achteraf als een dienstverband beoordeelt.
Vooral wanneer zorgverleners volgens vaste roosters werken, structureel onderdeel uitmaken van een organisatie en op dezelfde manier worden aangestuurd als werknemers, kan discussie ontstaan over de juiste arbeidsrelatie.
Dat betekent overigens niet dat zelfstandigen niet meer in de zorg mogen werken. Het blijft mogelijk om als zelfstandig zorgprofessional opdrachten uit te voeren, zolang de samenwerking daadwerkelijk voldoet aan de geldende regels.
De cijfers laten vooral zien dat opdrachtgevers in bepaalde sectoren voorzichtiger zijn geworden.
Waarom blijft het aantal zzp’ers groeien ondanks strengere controles?
Sinds begin 2025 is de Belastingdienst opnieuw actief gaan handhaven op schijnzelfstandigheid. Daardoor is de onzekerheid onder zelfstandigen en opdrachtgevers toegenomen.
Toch betekent strengere handhaving niet dat zelfstandig ondernemerschap minder aantrekkelijk hoeft te worden.
Voor veel professionals biedt het ondernemerschap nog altijd voordelen. Ze kunnen zelf opdrachten selecteren, hun tarieven bepalen en meer invloed uitoefenen op de manier waarop ze werken.
Daarnaast hebben bedrijven behoefte aan flexibiliteit en gespecialiseerde kennis. Vooral bij tijdelijke projecten kan het aantrekkelijk zijn om een externe deskundige in te schakelen.
De KVK-cijfers suggereren dat deze behoefte in kennisintensieve sectoren groot blijft.
Tegelijkertijd verschilt de impact van de strengere controles sterk per beroepsgroep. In sectoren waarin zelfstandigen relatief zelfstandig projecten uitvoeren, kunnen de risico’s anders liggen dan in sectoren waar zzp’ers structureel meedraaien in de dagelijkse personeelsplanning.
Het is daarom niet zo dat de strengere controles overal hetzelfde effect hebben.
TNO: bijna een derde van werkgevers heeft samenwerking met zzp’ers aangepast
Dat de aanpak van schijnzelfstandigheid gevolgen heeft voor de arbeidsmarkt, blijkt ook uit recent onderzoek van TNO.
In de Werkgevers Enquête Arbeid 2026 werden ruim 6.000 werkgevers ondervraagd. Van de werkgevers die zzp’ers inzetten, gaf 30 procent aan de samenwerking met een deel van hun zelfstandigen te hebben aangepast vanwege de strengere handhaving.
Een meerderheid van 55 procent zag juist geen verandering.
Ook hier bestaan grote verschillen tussen sectoren. In de bouw paste 49 procent van de werkgevers die zelfstandigen inzetten de samenwerking aan. In de ICT gaf ongeveer twee derde van deze werkgevers aan dat er niets was veranderd.
Een deel van de werkgevers besloot zelfstandigen in loondienst te nemen. Bij non-profitorganisaties kwam dit vaker voor dan bij commerciële bedrijven.
In de zorg gaf 24 procent van de werkgevers aan dat een deel van de zzp’ers in loondienst was gekomen.
Deze cijfers maken duidelijk dat de aanpak van schijnzelfstandigheid niet automatisch leidt tot het verdwijnen van zelfstandige opdrachten. In veel gevallen passen bedrijven vooral de manier van samenwerken aan.
CBS en DNB zien juist een daling van het aantal zzp’ers
Opvallend genoeg schetsen andere onderzoeken een minder positief beeld van de ontwikkeling van het zelfstandig ondernemerschap.
Volgens het Centraal Bureau voor de Statistiek is het aantal mensen dat voornamelijk als zzp’er werkt in het derde kwartaal van 2026 opnieuw gedaald. Daarmee zette de daling zich voor het zevende kwartaal op rij voort.
Ook De Nederlandsche Bank (DNB) constateerde eerder dat het aantal zelfstandigen met zzp-werk als belangrijkste baan aanzienlijk is afgenomen.
Volgens de DNB waren er medio 2026 ongeveer 130.000 minder mensen die voornamelijk als zzp’er werkten dan eind 2024.
Dat lijkt op het eerste gezicht in tegenspraak met de cijfers van de Kamer van Koophandel, die juist een stijging van 3 procent rapporteert.
Toch hoeven deze uitkomsten elkaar niet tegen te spreken.
Hoe kunnen de cijfers van KVK en CBS zo sterk verschillen?
Het belangrijkste verschil zit in de manier waarop de verschillende organisaties zelfstandigen tellen.
De Kamer van Koophandel kijkt naar het aantal geregistreerde zelfstandige ondernemingen in het Handelsregister. Daaronder vallen ook mensen die naast hun baan in loondienst een eigen bedrijf hebben.
Denk bijvoorbeeld aan iemand die vier dagen per week in loondienst werkt en daarnaast als zelfstandig fotograaf, webdesigner of adviseur opdrachten uitvoert.
Deze persoon telt bij de KVK mee als zelfstandige ondernemer, ook wanneer het grootste deel van zijn inkomen uit loondienst komt.
Het CBS en DNB kijken in de genoemde onderzoeken juist naar mensen die zelfstandig ondernemerschap als belangrijkste werk hebben.
Wanneer iemand minder als zzp’er gaat werken en daarnaast een baan in loondienst aanneemt, kan diegene daardoor uit de ene statistiek verdwijnen terwijl de onderneming gewoon bij de KVK ingeschreven blijft.
Bovendien bestrijken de onderzoeken niet precies dezelfde periode.
De cijfers vertellen dus verschillende verhalen over de Nederlandse arbeidsmarkt. De KVK laat zien hoeveel zelfstandige ondernemingen geregistreerd staan, terwijl het CBS en DNB meer inzicht geven in hoeveel mensen daadwerkelijk hoofdzakelijk als zelfstandige werken.
Daarom is het te eenvoudig om op basis van één van deze onderzoeken te concluderen dat het zelfstandig ondernemerschap in Nederland uitsluitend groeit of juist krimpt.
Wat gebeurt er met zzp’ers die stoppen als zelfstandige?
De daling van het aantal mensen dat voornamelijk als zzp’er werkt, betekent niet automatisch dat al deze mensen zonder werk komen te zitten.
Uit onderzoek van De Nederlandsche Bank blijkt dat meer dan de helft van de mensen die stoppen met zzp-werk als belangrijkste baan binnen drie maanden ander betaald werk heeft.
Een deel kiest voor een dienstverband bij een werkgever. Anderen blijven ondernemer, maar veranderen hun bedrijfsvoering of nemen personeel aan.
Ongeveer 7 procent van de onderzochte groep wordt werkloos.
De cijfers wijzen erop dat er sprake is van verschuivingen tussen verschillende vormen van werk. Zelfstandigen kunnen overstappen naar loondienst, hun onderneming combineren met een baan of op een andere manier actief blijven op de arbeidsmarkt.
DNB kan op basis van de onderzochte gegevens overigens niet vaststellen in hoeverre de strengere handhaving op schijnzelfstandigheid de oorzaak is van deze veranderingen.
Wat betekent dit voor de Nederlandse arbeidsmarkt?
De nieuwste cijfers laten zien dat de Nederlandse zzp-markt volop in beweging is.
Aan de ene kant blijft het aantal geregistreerde zelfstandige ondernemingen toenemen, vooral in sectoren waarin specialistische kennis belangrijk is. Aan de andere kant kiezen meer mensen ervoor om hun werkzaamheden geheel of gedeeltelijk in loondienst uit te voeren.
Voor werkgevers betekent dit dat zij opnieuw moeten nadenken over de manier waarop zij personeel en externe deskundigen inzetten.
Bedrijven die zelfstandigen inhuren, moeten goed kunnen onderbouwen waarom er sprake is van zelfstandig ondernemerschap en niet van een dienstverband.
Tegelijkertijd blijft de behoefte aan flexibiliteit bestaan. Veel organisaties hebben te maken met wisselende opdrachten, personeelstekorten en tijdelijke projecten waarvoor specifieke deskundigheid nodig is.
De uitdaging is daarom om een evenwicht te vinden tussen flexibel werken en het beschermen van werknemers tegen schijnzelfstandigheid.
Nieuwe Zelfstandigenwet moet meer duidelijkheid bieden
Ondertussen werkt het kabinet aan nieuwe wetgeving die meer duidelijkheid moet geven over de positie van zelfstandigen.
De voorgestelde Zelfstandigenwet moet helpen om beter te bepalen wanneer iemand daadwerkelijk als ondernemer werkt en wanneer sprake is van een arbeidsovereenkomst.
Dat is belangrijk omdat de huidige regels in de praktijk regelmatig tot onzekerheid leiden.
Een inschrijving bij de Kamer van Koophandel, een btw-nummer of het versturen van facturen is namelijk niet voldoende om automatisch als zelfstandige te worden beschouwd.
De feitelijke samenwerking met de opdrachtgever blijft bepalend.
De nieuwe wetgeving moet zowel zelfstandigen als opdrachtgevers meer houvast bieden, maar de precieze inhoud en invoeringsdatum staan nog niet definitief vast.
Tot die tijd blijven de bestaande wettelijke regels en de rechtspraak leidend.
Zelfstandig ondernemerschap blijft populair, maar verandert van karakter
De nieuwste cijfers van de Kamer van Koophandel laten zien dat zelfstandig ondernemerschap in Nederland nog altijd populair is. Ondanks de strengere controles op schijnzelfstandigheid staan er ongeveer 50.000 meer zelfstandige ondernemingen geregistreerd dan begin 2025.
Vooral in de ICT, zakelijke dienstverlening en het onderwijs blijft het aantal zelfstandigen toenemen. In de zorg is juist een andere ontwikkeling zichtbaar, waarbij opdrachtgevers terughoudender worden met het inhuren van zzp’ers.
Tegelijkertijd laten de cijfers van het CBS en De Nederlandsche Bank zien dat minder mensen zelfstandig ondernemerschap als belangrijkste werk hebben.
De Nederlandse zzp-markt groeit dus niet op alle fronten. Er is vooral sprake van een verschuiving tussen sectoren, regio’s en verschillende vormen van werk.
Hoe deze ontwikkeling zich de komende jaren voortzet, hangt onder meer af van de economie, de vraag naar gespecialiseerde kennis en de verdere uitwerking van de regels rondom schijnzelfstandigheid.
